روانشناسی و رفتار

یافتن علل پرخاشگری در کودکان؛ راهی برای درمان پرخاشگری

یافتن علل پرخاشگری در کودکان؛ راهی برای درمان پرخاشگری

پرخاشگری در کودکان یکی از موارد بسیار شایع است که به صورت جسمی، عاطفی و رفتارهای پرتنش بروز می‌کند. اما والدین باید توجه داشته باشند که این پدیده شایع به یک مسئله جدی تبدیل نشود. هرچند که پرخاشگری یکی از مراحل رشد محسوب می‌شود، اما عدم توجه به علل ستیزه‌جویی در کودکان به این قضیه دامن زده شده و به‌قول‌معروف کار به جاهای باریک می‌کشد. با شناخت علل پرخاشگری می‌توان به درمان آن اقدام کرد و به شیوه رفتار با کودک پرخاشگر و عصبی نائل شد.از مهم‌ترین علل پرخاشگری در کودکان می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد:

  • عوامل ژنتیکی: عوامل ژنتیکی نشان می‌دهد که کودکان پرخاشگر عموما والدین پرخاشگر داشته و ژنتیک بر آن بی‌تأثیر نیست.
  • تنش و کنترل شدید در خانواده: در اغلب مواقع والدین یک شیوه نظارتی شدید برای کنترل کردن رفتار کودک در پیش می‌گیرند. معمولاً تنش و دعواهای مکرر در خانواده بر رفتار کودک اثر کرده و او را به فردی تندخو و ستیزه‌جو تبدیل می‌کند. زمانی که پدر و مادر با یکدیگر مشکل داشته و سازگاری با همدیگر ندارند کودکان درگیر شده و به عزت‌نفس پایین و عدم کنترل خشم دچار می‌شوند.
  • خصوصیات فردی: یکی دیگر از عوامل پرخاشگری کودکان به خصوصیات فردی و تجربه زیسته آنان مربوط است. کودکانی که با کمبود مهر و محبت، عدم توجه و دلسوزی مواجه هستند اغلب نمی‌توانند با دیگران ارتباطات عاطفی برقرار کنند. نتیجه چنین کمبودی غلبه خشم و انجام رفتارهای پرخاشگرایانه است.

عوامل محیطی یکی از علل پرخاشگری کودکان می باشد

  • تماشای بیش‌ازحد تلویزیون: یکی از الگوهای ناکارآمد و به‌وجودآورنده پرخاشگری در کودکان تماشای بیش از اندازه تلویزیون است. برخی از والدین به علت مشغله‌های کاری و فکری زیاد بهترین راهکار برای مشغول کردن کودک، نشستن پای تلویزیون و تماشای آن می‌دانند. اصلاً هم برایشان مهم نیست فرزندانشان کدام کارتون یا برنامه را تماشا کنند. این کودکان تحت‌نفوذ شخصیت‌برنامه‌های تلویزیونی قرار گرفته و روحیه مبارزه‌طلبی، فتنه‌انگیزی و پرخاشگری را در خود نهادینه می‌کنند.
  • عوامل محیطی: از شرایط دیگری که پرخاشگری کودکان را بیشتر می‌کند محیط بیرونی است. محل زندگی، همسالان، فقر و محرومیت از عوامل مؤثردر پرخاشگری باشد. البته این به معنا نیست که کودکان طبقات مرفه پرخاشگر یا ستیزه‌جو نیستند. اما محرومیت‌های اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی این رفتار را شدیدتر می‌کند.

    برخورد مناسب با کودکان پرخاشگر

    بعد از آشنایی با عوامل پرخاشگری در کودکان نوبت آن رسیده که نحوه صحیح رفتار با آنان را بیاموزید. برای برخورد مناسب با کودکان پرخاشگر لازم است به شیوه‌های سازنده رفتار درست توجه داشته باشید.

    • یک روش تربیتی درست داشته باشید: برای مقابله با ستیزه‌جویی در کودکان یک روش تربیتی برای خود داشته باشید. برای مثال به لحظاتی که کودک دچار خشم شده بادقت نگاه کنید. در آن نکات مهمی را مشاهده خواهید کرد که به وسیله آن نحوه برخورد با عواطف منفی مثل شکست، ناکامی و سرخوردگی را یاد می گیرید.
    • در هنگام خشم کودکان با آنها گفت‌وگوی خوبی داشته باشید: یکی از راه‌های برخورد با پرخاشگری در کودکان این است که زمانی که کودکان عصبانی هستند و به اشکال مختلفی مثل داد زدن، پرت‌کردن وسایل و سایر موارد آن را بروز می دهند با صبوری و آرامی رفتار کنید. اجازه دهید آرام شوند و سپس علل را جویا شده و با مهربانی با ایشان صحبت کنید.
    • بر روابط بیرونی کودکان ناظر باشید:بر کسی پوشیده نیست که همسالان و دوستان نزدیک بر رفتار کودک تأثیر داشته و همنشینی با دوستان پرخاشگر، قلدر و عربده‌جو، بر روی آنان اثر می کند. با ملایمت و ایجاد یک رابطه دوستانه فرزندان را به خود راغب کرده و بر دوستانشان نظارت کنید. طوری که فرزندانتان آن را کنترل کردن یا دخالت کردن تصور نکنند؛ زیرا با شما لج کرده و مخالفت می کنند.
    • یک الگوی خوب برای فرزندان خود باشید:شما اولین کسانی هستید که کودکان رفتار کردن را از آنها می آموزند. کودکان از شما تقلید کرده و تحت‌تأثیر رفتار شما هستند. پرخاشگری در کودکان به شما بستگی دارد. اگر والدین مستبد و عصبانی هستید آنها از شما الگوبرداری کرده و پرخاشگر می‌شوند.
    • از کودکان تشکر کنید:شما باید برای انجام رفتارهای خوب ازکودکان تشکر و قدردانی کنید و با دادن پاداش به آنها رفتارهای خوب را تشویق و از پرخاشگری دورشان کنید. بااین‌حال که خشم و پرخاشگری در کودکان وجود داشته و بخشی از مراحل رشدی آنان محسوب می‌شود؛ اما در برخی اوقات پرخاشگری در کودکان به‌شدت وجود داشته و نیاز به درمان دارند. این شیوه‌های درمانی را با کمک مشاوران و روان‌شناسان یاد گرفته و برای کنترل خشم کودکان خود به کار ببرید.

    آشنایی یا شیوه‌های درمانی پرخاشگری در کودکان

    از راهکاری درمانی مؤثر در کنترل پرخاشگری در کودکان این است که خود را در موقعیت او قرار دهید و از نگاه او به مسائل بنگرید. از خود بپرسید اگر من جای او بودم آیا چنین عکس‌العملی نشان می‌دادم؟ با چنین دیدگاهی حتی می‌توانید به این نکته طلایی برسید که همه خطا می‌کنند. مهم نحوه رفتار صحیح با خطا است. با این بینش صحیح در هنگام خشم کودکان  عصبانی نمی‌شوید و عکس‌العمل نامناسب نشان نمی‌دهید. با این اسلوب هم خشم خود را کنترل کرده هم به کودکان مهار خشم را یاد می‌دهید. در زمان پرخاشگری کودکان سعی کنید بخشش داشته باشید. این رفتار به کودکان می‌آموزد خشم یک امر طبیعی بوده و در هنگام خشم بخشیدن بهترین داروست.

  •  

    درمان پرخاشگری در کودکان؛ شیوه رفتار با کودک عصبیبرای کودکان شیوه‌های یادگیری خشم را به حداقل برسانید. برای مثال ساعات تماشای تلویزیون را کمتر کنید. به کودکان بگویید درصورتی‌که خشم خود را کنترل نکنند با چه محدودیت‌هایی مواجه می‌شوند. همکاری، مسئولیت‌پذیری و همدلی را به آنهاآموزش دهید. شرایط خالی کردن در کودکان را فراهم کنید. با آنها هم‌بازی شده و ساعاتی از زمان خود را برای کودکان اختصاص دهید و با بازی‌های کودکانه کنترل خشم را به آنها بیاموزید.

    پرخاشگری در کودکان یک‌روند طبیعی از رشد محسوب می‌شود، اما زمانی که کودکان نتوانند بر خشم خود غلبه کنند مسئله‌ساز شده و برای کودکان تبدیل به یک چالش می‌شود. از همین رو والدین نسبت به خشم و پرخاشگری کودکان خود باید توجه کرده و به دنبال علل آن باشند. زمانی که علل پرخاشگری در کودکان مشخص شد می توان یک راهکار درمانی و نحوه برخورد صحیح با کودکان پرخاشگر ارائه داد.

author-avatar

درباره فاطمه پهلوانی

فاطمه پهلوانی هستم کارشناس ارشد رشته پژوهش علوم اجتماعی از دانشگاه الزهرا تهران من نویسنده محتوا سایت دوردونه هستم. با نظرات خوبتون درباره مقاله ها مشوق راه ما باشید.

بازگشت به لیست

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.